Derleyen ve Yazan: Burhan Zihni SANUS

 

 

Pdf

Teleskop - Fermi Evrenin - Sırları.pdf
Fermi Lat Teleskopu.pdf
Fermi Lat Astroparcacik.pdf

 

Video

Fermi Gamma Ray Telescope's (4K Ultra HD)
Nasa's Fermi Satellite Celebrates 10 Years of Discoveries

 

 

Yayın Tarihi: 01.09.2018

 

Sayın Okurlarımız sizlere bu sayımıza kadar Uzay & Astronomi sayfamızda Gök cisimleri – Güneş sistemi ve gezegenler – Samanyolu adında dizilerde Yakın Evrenimiz hakkında bilgiler verdik.

 

Bu sayımızdan itibaren dizi yerine her sayımızda o ay içinde olmuş Uzay ile ilgili olayları sizlere nakledeceğiz. İlginizi çekeceğini ümit ediyoruz.

 

FERMİ

 

Uzayda yörüngede tamamen işlevsel olan Glast resmen NASA tarafından Fermi Gamma-Ray Space Telescope  olarak isimlendirildi . Bu isim 1901 – 1954 seneleri arasında yaşamış olan ve fizik biliminde yüksek enerjiler bölümünde büyük katkıları olmuş olan  Fizikçi Enrico Fermi ‘ ye atfen verilmiştir.

 

Uzaya Glast Uzay laboratuarının gönderilmesinde iki ay sonra 11 Haziran 2008 de bilim adamları bu uzay laboratuarında bulunan iki aleti  test ve kalibraj ayarlarını yapmışlardır. Bu aletler  Large Area Telescope (LAT)  ve GLAST Burst Monitor (GBM).dur.

 

LAT’ın ilk denemeçalışması 95 saat sürmüş ve  bu  zaman zarfında     ( Süt Yolu - Voie Lactée- Milky Way )  Samanyolu Galaksisinin  tam bir haritasını  çıkarmıştır. Bu haritada nerelerde yığılmalar olduğu nerelerde engebeli gaz yığınları bulunduğu Onlarca “ pulsar” ve bizden 7.1 milyar ışık yılı uzakta başka bir galaksiyi.

 

 

 

 

Fermiden ilk denemenin neticeleri ( resim NASA )

Gaz yığınları gamma ışınlarının kozmik ışımayla ( interaction ) tepkileşmeye girerek pırıl pırıl parlamakta.(Crabe Nebula ) Yengeç Nebulası ve Vela  Pulsar’ı kendi bölgelerinde ışıldayarak belli etmekteler.Geminge ismindeki 3cü Pulsat  ve güneşten 552 ışık yılı uzaklıkta İkizler Konstelasyonunda tek radio dalgaları ile görüntülenemeyen tek yıldızdır. Zira hiçbir radyo dalgası yaymamaktadır zaten imside İtalyan  Milano lehçesinde  ( hiçbir şey yok)

gh'è minga. demektir

 

Yengeç Nebulası – Vela  ve Geminga ( foto Nasa)

Bu güne kadar keşfedilmiş 7 pulzar  Geminga’nın kendisine özel bir durumu vardır. Ancak Fermi’nin araştırmalararı neticesinde daha başla Radyo dalgaları yayınlamayan Pulzar’lar bulunacağının ve bu sayedede onların sırrının çözüleceğ tahmin ediliyor.

Dördüncü önemli bu resimdeki Işık menbaı  Blazar cinsinden aktif bir galaksiye ait “3C 454.3,” ve Pegasus Konstellasyonunda  bizden 7.1 milyar Işık yılı uzakta.

 

 

 

 

 

 

 

blazar 3C 454.3.  Foto Nasa

LAT Teleskopu devamlı olarak bütün göğü üç saate bir taramaktadır. Birinci senesinde bu taramaları kesintisiz olarak devam edecektir. Bu da bilim adamlarına evrim anlarında yeni

Gamma ışını merkezleri bulabilme ve inceleme imkanı verecektir

 

Fermi Teleskobunun Galaksimiz Samanyolu na genel bir bakışı Crédit Nasa

LAT ‘ın büyük inceleme kapasitesi çok düşük enerjileri bile fark edip gözetime alamsını sağla maktadır. Bu da bilim adamlarının daha yani oluşmakta olan Galaksilerin çekirdeklerini

büyürken inceleme imkanı vermektedir. Bu sayede Uzay’daki Kara Madde – Dark Matter’ın da ( bu maddenin Uzayın % 25 kitlesini teşkil ettiği sanılmaktadır ) sırrı çözülmüş olacaktır.

FERMİ ‘nin uzayda çalışma süresi 5 yıldır ancak gerek görülürse bu 10 yıla çıkarılabilecek

 

                                Fermi Gamma-Ray Space Telescope. Crédit Nasa

 

 

2008 KV42  Ters yönde Dönen Asteroyid

Beynelmilel bir astronot ekibi  Neptün gezegenin ötesinde bulunan bir gök cisminin varlığını buldu. Bu cisme 2008 KV42 ismi verildi. Ancak bu cisimde garip olan yörüngesinin güneşin etrafında ters yönde oluşuydu.

2008KV42 diye isimlendirilen bu küçük cisim Neptün gezegenin ilerisinde ve bütün gezegenlerin ters yönünde bir yörünge içinde dönmektedir. Bu cisim için  güneş sisteminin en sonunda bulunan  esrarengiz Aort Bulutunun  eksik halkası olabileceği  tahmin edilmektedir. Ayrıca ters yörüngeye sahip bazı Kometlerinde bu fam ilyadan olduğu düşünülmektedir. Bunlardan en tanınmışı Halley Kometidir. Ancak  bu cisim bulununcaya kadar hiçbir gök cismi güneş sisteminde terse bir yörüngeye sahip olduğu tespit edilmemişti.

 

Bir Buluşun Hikayesi

 

İlk inceleme Havayi’ye yerleştirilmiş  Canada-France-Hawaï  Teleskopu ile 31 mayıs 2008 de  42 derece ve dünyadan  32 UA uzaklıkta  ( 1 Ua =  149 597 871 km ) iken görülmüştür. Sonrada  birinci gözlemi teyit için muhtelif teleskoplarla yapılan incelemeler yapılmıştır. Arizona da MMT (Multi-Mirror Telescope),Cerro Tololo (CTIO)  Şili , Kanada Gemini Sud  teleskoplarıda aynı görüntüyü teyit etmişlerdir.

2008 KV42 çapı halen 50 km olarak ölçülmüştür.

 

 

 

 

 

2008 KV42 (kırmızı ) yörüngesi Pluton (Yeşil ) yörüngesi ile, Neptune (Koyu yeşil) ve Ceinture de Kuiper (açık mavi )de bulunan bazı cisimlerin yörüngeleriyle mukayese edilmiştir. .

 Crédit CFEPS

 

İncelemelerin Gayesi Güneş sistemini daha detaylı bir şekilde inceleyip anlamak bunun için incelenen Kometlerin çoğunluğu Kuiper Kuşağında olanlardır. Bu kuşak Güneş sistemimizin

oluşumu esanasında ortaya çıkan artıklardan meydana gelmiş bir bölgedir. Bu kuşak Neptun’ün yörüngesi sınırından başlayıp ve 500 UA kadar bir bölge kaplamaktadır. Ancak 2008 KV42 gibi nesnelerin bu bölgeden gelmeleri çok az bir ihtimaldir. Daha fazla bunların Oort Bulutundan gelme ihtimali vardır. Bu bölge ise Güneşten 40 ile 100 AU mesafe arasındaki kısımdadır.

İlerde bu gibi nesnelerin daha fazla bulunması sayesinde onların menşeinin de  dah a kolay bulunmasına sebep olacaktır. Bu da Güneş sistemimiz hakkında daha fazla bilgi sahibi olmamızı sağlayacaktır.

 

 

 

Yukarıdaki resmin üst tarafında Plutonun Yörüngesi ve Kuiper 1998 WW31 nesnesinin yörüngesi görülmektedir.

Sol tarafta da aynı resimde Kuiper kuşağının dış yörüngesi sınırı görülmektedir

Alta ki büyük resimde ise Oort bulutu ve içindeki  milyarlarca Komet.

 

Sayın Okurlarımız gelecek sayımızda yine bu sayfamızda size Uzay’la ilgili olaraken son  bilgileri vermeğe çalışacağız

 

Bu sayfadaki bilgiler Üyesi olduğumuz

 

 Science Futura ve Nasa ‘dan alınmıştır.